Ticari hayatın doğası gereği taraflar arasında sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklar kaçınılmazdır. Bir ticari sözleşmenin ifası sırasında ortaya çıkan anlaşmazlıkların zamanında ve doğru yöntemle çözülememesi, hem maddi kayıplara hem de ticari ilişkilerin bozulmasına yol açabilir. Bu nedenle işletmelerin uyuşmazlık çözüm yöntemlerini önceden bilmesi ve sözleşme aşamasında bu konuda gerekli düzenlemeleri yapması büyük önem taşımaktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu, taraflara yapılandırılmış bir yöntem yelpazesi sunmaktadır.
Doğrudan Müzakere
Uyuşmazlık çözümünün ilk ve en az maliyetli yöntemi doğrudan müzakeredir. Tarafların karşılıklı iyi niyet çerçevesinde bir araya gelerek sorunu kendi aralarında çözmeye çalışması, hem zaman hem de maliyet açısından en verimli yaklaşımdır. Başarılı bir müzakere süreci için tarafların somut verilere dayanması, çözüm odaklı yaklaşım benimsemesi ve gerektiğinde taviz vermeye hazır olması gerekmektedir. Bu aşamada Borçlar Kanunu m.117 anlamında ihtirazî kayıt yazıları ile haklar korunarak süreç ilerletilebilir.
Arabuluculuk
Müzakerenin sonuç vermemesi durumunda arabuluculuk bir sonraki adım olarak değerlendirilmelidir. 2018 yılında Türk Ticaret Kanunu m.5/A ile ticari davalarda dava şartı haline getirilen arabuluculuk; Adalet Bakanlığı siciline kayıtlı, tarafsız bir üçüncü kişinin rehberliğinde tarafların uzlaşmaya varmasını hedefler. Arabuluculuk süreci gizlilik ilkesine dayanır ve mahkeme yargılamasına kıyasla çok daha kısa sürede sonuçlanır; taraflar ve arabulucu tarafından imzalanan anlaşma tutanağı ilam niteliğindedir.
Tahkim
Tahkim, özellikle uluslararası ticari sözleşmelerde tercih edilen etkili bir uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır. Tarafların sözleşmeye ekledikleri tahkim şartı ile uyuşmazlığın devlet yargılamasına başvurmaksızın hakem heyeti tarafından çözülmesi mümkün olur. Tahkimin başlıca avantajları arasında süreç esnekliği, hakem seçme hakkı, kararların 1958 tarihli New York Sözleşmesi çerçevesinde uluslararası tenfizi ve gizlilik sayılabilir. İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) ve ICC gibi kurumlar bu alanda yaygın olarak tercih edilmektedir.
Devlet Yargısı
Diğer yöntemlerin tükendiğinde veya taraflar arasında bu yönde bir tercih bulunduğunda devlet yargılamasına başvuru gündeme gelir. Türkiye'de ticari davalar, Türk Ticaret Kanunu m.5 uyarınca asliye ticaret mahkemelerinde görülür; istinaf incelemesi bölge adliye mahkemelerinde, temyiz incelemesi ise Yargıtay'da gerçekleşir. Yargılama süreci diğer yöntemlere kıyasla daha uzun sürmekle birlikte; kesinleşmiş mahkeme kararlarının icra kabiliyeti ve emsal niteliği bakımından önemli bir güvence sağlar ve ihtiyati tedbir ile ihtiyati haciz talepleri açısından vazgeçilmez olmayı sürdürür.
Kademeli Uyuşmazlık Çözüm Maddeleri
Sonuç olarak işletmelerin ticari sözleşmelerini hazırlarken uyuşmazlık çözüm mekanizmalarını açıkça düzenlemeleri tavsiye edilir. Sözleşmeye eklenen kademeli uyuşmazlık çözüm maddeleri ile önce müzakere, sonra arabuluculuk ve nihayetinde tahkim veya dava yolu kademeli olarak belirlenebilir. Bu yaklaşım hem tarafların haklarını korur hem de gereksiz dava masraflarının önüne geçer. Ofisimiz; dengeli uyuşmazlık çözüm maddelerinin kaleme alınmasında ve ticari ilişkinin yaşam döngüsü boyunca en uygun forumun seçilmesinde müvekkillere destek vermektedir.